مربی جوان ایرانی یا مربی مطرح خارجی

روزی كه زوران گاییچ روی صندلی های سالن والیبال مجموعه ورزشی آزادی تهران تكیه داده بود تا پس از تماشای یكی از بازی های لیگ برتر ایران برای نخستین بار با مسئولان فدراسیون كشورمان مذاكرات رودررو را انجام دهد كمتر كسی فكر می كرد این مربی بزرگ و نامدار صربستانی هدایت تیم ملی ایران را بر عهده بگیرد اما چندی بعد این اتفاق رخ داد.
سرمربی سابق روسیه با سر و صدای زیاد آمد. با حرف و حدیث های فراوان و البته شرایطی تازه در ورزش ایران. گاییچ برنامه ای چهار ساله تنظیم كرد. قهرمانی در بازی های آسیایی ۲۰۱۰ گوانگ ژو و رسیدن به المپیك ۲۰۱۲ لندن اهداف مهم فدراسیون بودند كه او باید آنها را برآورده می كرد. گاییچ تغییرات عجیب و غریبی در تركیب تیم ملی ایجاد كرد. روی نیمكت تیم هم تحولاتی صورت داد. او بارها تأكید كرد كه تا سال ۲۰۰۹ نتیجه نخواهد گرفت و نباید انتظارش را داشت. در عمل هم چنین شد. ولی منتقدان بر او تاختند. فدراسیون ابتدا از سرمربی منتخب خود دفاع كرد اما سرانجام اسیر فشار گروهی شد و با وجود اینكه در ابتدای قرارداد، شرط گاییچ را مبنی بر همكاری همزمان با یك تیم باشگاهی را پذیرفته بود ولی پس از بازی های زیر گروه المپیك پكن به گاییچ اولتیماتوم داد كه باید به صورت تمام وقت در اختیار فدراسیون باشد.
این شرط مورد پذیرش گاییچ واقع نشد و اینچنین بود كه داستان مربی نامدار والیبال جهان با تیم ایران نیمه كاره رها شد. داورزنی رئیس فدراسیون والیبال آن روزها وعده استخدام یك مربی همطراز با گاییچ یا حتی بزرگتر از او را پس از بازی های المپیك داد. ما هها از آن ادعا می گذرد. در این فواصل نام های بزرگی مثل خولیو ولاسكو، پائولو مونتالی و رائول لوزانو نیز مطرح شدند اما هیچ یك از این اسامی بزرگ به تهران نیامدند. تیم ملی با حسین معدنی دستیار سابق گاییچ و سرمربی موقت و جوان خود به بازی های كنفدراسیون آسیا رفت و در حالی كه همه تیم ها با جوان های خود در این تورنمنت نه چندان معتبر حضور یافتند قهرمان شد. این اتفاق سرپوش خوبی شد برای ضعف در به كارگیری یك جانشین بزرگ برای گاییچ. موضوع انتخاب یك سرمربی نامدار والیبال جهان برای تیم كشورمان مشمول گذشت زمان شد و حالا دیگر كسی این ماجرا را پی نمی گیرد. در چنین شرایطی تكلیف طرح های طولانی مدت فدراسیون چیست؟
● پاسخ جالب
رئیس فدراسیون والیبال در این باره پاسخ جالب توجهی دارد. داورزنی می گوید: «مربیان درجه یك جهان تمایلی به حضور تمام وقت در ایران ندارند چون كه تیم كشورمان در لیگ جهانی حضور ندارد و مربیان مطرح جهان نمی توانند از این عرصه خارج بشوند.» رئیس فدراسیون والیبال كه كسب رتبه نخست مسابقات Cup Avc در تایلند را متر و معیار خوبی برای سنجش توانایی های كادر فنی جوان تیم ملی می داند، می افزاید: «ما با حسین معدنی در كاپ آسیا نتیجه گرفتیم. پس می توانیم با وی به تكرار موفقیت حتی از نوع دستیابی به سهمیه جهانی هم فكر كنیم. ما رقابت های انتخابی جام جهانی را داریم و از وی برنامه خواسته ایم. البته اگر مربی خارجی به عنوان مشاور كمك كند هم بهتر خواهد شد. داورزنی كه بلندپروازی های زیادی داشت و علاوه بر گزینش یك مربی بزرگ، حضور در لیگ جهانی والیبال را هم در سر داشت حالا قصد دارد با دستیار سابق گاییچ به اهدافش برسد. رئیس فدراسیون والیبال می داند كه سازمان تربیت بدنی برای بازیهای گوانگ ژو روی كسب مدال توسط والیبال حساب باز كرده است با این حساب آیا كادر فنی فعلی می تواند خواسته ها را برآورده سازد یا باز هم باید یك مربی مطرح و به روز والیبال جهان را جست وجو كرد.
● بدون ضمانت
واضح است هیچ تضمینی وجود ندارد كه كدام طیف از مربیان می توانند اهداف از پیش تعیین شده را در دسترس قرار دهند ولی می توان با بررسی های لازم شرایط را طوری فراهم كرد كه بتوان به مقصود نزدیك تر شد. به نظر می رسد در این اوضاع و احوال كارشناسان و مربیان والیبال كشور می توانند با نظریات و طرح هایشان به كمك فدراسیون بشتابند. بای محمد دوجی سرمربی تیم پادیسان گنبد كه چندین ماه در كنار گاییچ به عنوان مربی تیم ملی فعالیت كرده بود معتقد است كه فدراسیون باید مربیان را برای درازمدت به كار گیرد و حتی مربیان بزرگ خارجی هم در كوتاه مدت كاری را پیش نمی برند. این مربی توضیح می دهد:«گاییچ یكی از سه مربی برتر دنیا بود. من با او كار كردم. واقعاً مربی ایده آلی بود ‎/ قرار بود چهار سال در تیم ایران كار كند ولی به او فرصت ندادند چون همان ابتدای كار نتیجه نگرفت.
شرایط او هم به نوعی خوب نبود چون كه با مقطعی تمرین كردن نمی توان خیلی وضعیت را تغییر داد.» مربی خوب گنبدی در بخش دیگری از حرفهایش با نگرانی درخصوص تیم ملی صحبت می كند و می گوید: «شاید تیم با این كادر در كوتاه مدت موفق شود ولی برای مسابقاتی مثل جهانی یا المپیك باید یك برنامه بلندمدت و اصولی داشته باشیم. به نظر من كادر فنی بایدكلاً تیم را عوض كند و روی نوجوانها یا جوانها سرمایه گذاری كند كه البته چنین چیزی را شاهد نیستیم. برای همین است كه می گویم بعید است موفق شویم.»
جواد محتشمیان دیگر كارشناس برجسته والیبال ایران هم تقریباً چنین عقیده ای دارد و تأكید می كند در صورتی كه كادر فنی كنونی نیز بخواهد روی همین بازیكنان كنونی حساب باز كندو تغییراتی اعمال نكند نتیجه نخواهد گرفت.
محتشمیان با بیان این كه رقابت های جام كنفدراسیونها نمی تواند معیار خوبی برای سنجش عملكرد معدنی و دیگر همكارانش باشد به نوعی عنوان می كند كه می توان به این كادر جوان نیز اعتماد كرد چرا كه در پشت پرده مهرانپور، مربی با سابقه كشورمان به معدنی كمك كرده است. وی همچنین با اشاره به یك نكته جالب توجه می گوید:«چون تیم های نوجوانها و جوانها نتیجه گرفته اند جامعه فكر می كند كه باید تیم ملی هم همانطور عمل كند كه باید این تفكر را تغییر داد. از طرفی دیگر ما هم باید مثل چین، ژاپن و كره فكر كنیم. آنها با اینكه افت كرده اند ولی همه توانشان را برای هدف نهایی خود كه همان المپیك است به كار می گیرند. به هر حال باید این موضوع را فراموش نكنیم كه كادر فنی باید به روز باشد. ضمن اینكه معدنی اگر بخواهد بگوید فلانی را قبول ندارم و از این تفكرات داشته باشد هرگز موفق نخواهد شد.
● شكاف عمیق
ابراهیم وطن پرست مربی باسابقه ارومیه ای ها در این باره البته نظری متفاوت دارد و بر این باور است نداشتن یك مربی بزرگ اروپایی شكاف عمیقی بین والیبال ایران و دنیا ایجاد می كند و ارتباط ما با آنها را بسیار كم می كند.
این مربی می گوید: «مربیان ما خوب هستند. معدنی سال ها در تیم ملی هم بازی كرد ولی فكر می كنید تا بازیهای گوانگ ژو یا جام جهانی ما چقدر می توانیم با سطح اول والیبال جهان ارتباط داشته باشیم مربیان مطرح دنیا حتی اگر اثرگذار نباشند باز هم عامل پیوند ما با سطح اول دنیا خواهند بود. این مربی در بخش دیگری از اظهاراتش می افزاید: «باید واقع بین باشیم. اگر قهرمانی در بازیهای Cup Avc را یك موفقیت بدانیم باید آن را به حساب گاییچ بگذاریم كه به نام معدنی تمام شد. در تمام این سالها كه پارك، كیاچ و گاییچ آمدند فاصله ای بین مربیان مطرح ایجاد نشده بود ولی الآن نیاز به یك مربی مطرح داریم تا روند خودمان را ادامه بدهیم.»
اما ناصر شهنازی سرمربی سابق تیم نوجوانان ایران به صراحت اعلام می كند كه تیم ملی نیاز به یك مربی مطرح خارجی دارد تا به اهدافش برسد. این مربی با تجربه می گوید: «مربیگری این نیست كه فقط بازی كرده باشیم. تیم ملی هم محل آزمون وخطا نیست چون كه مردم نتیجه می خواهند. مربیگری هم مثل بازیگری مراحلی دارد و باید سلسله مراتب طی شود اما آیا الآن روی نیمكت تیم ملی چنین چیزی وجود دارد آیا به لحاظ تجربی كمبود نداریم شهنازی ادامه می دهد: «نباید به بازیهای كنفدراسیون آسیا دل ببندیم چون كه حریفان با جوانهایشان آمده بودند.
در ضمن بعد از المپیك معمولاً تیم ها به نفرات اصلی استراحت می دهند. من فكر می كنم یك مربی برنامه ریز نفرات می خواهیم كه بتواند برای هر سه رده تمرینات و ساختار یكسانی داشته باشد تا وقتی یك بازیكن به رده دیگری رفت دیگر تمرین تكنیكی انجام ندهد و فقط روی تاكتیك ها كار كند. به عقیده من باید فدراسیون چنین كاری را مدنظر قرار بدهد.»
البته با وجود این اظهارات متفاوت كارشناسان نمی توان به وضوح از برتری مربیان خارجی بر داخلی یا برعكس سخن گفت كما اینكه زوران گاییچ در كوتاه مدت موفق نبود ولی می توان با درنظر گرفتن پیشنهادها و راهكارهای كارشناسان تصمیم های بهتر و منطقی تری اتخاذ كرد.

علی رضایی

1387-09-08